Vài suy nghĩ từ một người bình thường, về một câu hỏi không bình thường.
Mấy tuần nay, câu hỏi “Nếu cả đời không rực rỡ thì sao?” lan khắp mạng xã hội. Bắt đầu từ bức ảnh một anh shipper ngồi lặng bên vỉa hè, cạnh chiếc xe máy, sau một ngày dài mưu sinh. Không lời giải thích, không câu chuyện dài dòng. Chỉ một dòng trạng thái ngắn. Vậy mà hơn triệu người dừng lại, đọc, và tự hỏi chính mình.
Phần lớn câu trả lời trên mạng đều rất dễ chịu: “Không rực rỡ cũng không sao”, “bình yên là đủ”, “cứ sống tử tế là được rồi”. Nghe xong thấy ấm lòng. Nhưng nghĩ kỹ lại, những câu trả lời đó vẫn đang chơi trên sân của người đặt câu hỏi. Vẫn ngầm công nhận rằng “rực rỡ” là thứ mình đang thiếu, rồi tự an ủi rằng thiếu cũng không sao.
Nhưng thật ra, có phải mình đang thiếu không?
Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh
Ông bà mình nói câu này từ lâu lắm rồi. Giản dị mà thấu.
Rực rỡ, suy cho cùng, tùy vào mục đích sống của mỗi người. Có người muốn ra biển lớn, chinh phục đỉnh cao, để lại tên tuổi cho đời. Có người chỉ muốn yên bình, sống cho gia đình, cho bạn bè, cho những người quanh mình. Không ai sai. Chỉ là khác hoa.
Người ưa yên bình, ghét tiếng tăm, sống hết lòng cho người thân. Họ là ngọn nến. Ánh sáng nhỏ, ấm, chiếu gần. Không ai ở xa nhìn thấy ngọn nến, nhưng những người ngồi cạnh thì không thể thiếu nó. Ngọn nến càng cháy, sáp càng tan. Nó cho đi chính mình để sáng cho người khác.
Cái sai không phải là hoa nào đẹp hơn hoa nào. Cái sai là lấy hoa người này đo cho cây người kia.
Rực rỡ kiểu nào?
Xuân Diệu từng viết: “Thà một phút huy hoàng rồi chợt tắt, còn hơn buồn le lói suốt trăm năm.” Câu thơ hay, đẹp, và rất nhiều người lấy làm châm ngôn sống. Nhưng tôi cứ nghĩ mãi, nếu ai cũng chọn “một phút huy hoàng rồi chợt tắt” thì ai sẽ là người le lói suốt trăm năm để soi đường cho những người đi sau?
Pháo hoa rực rỡ vài phút rồi tắt. Đám cháy rực rỡ cả đêm nhưng chỉ để lại tro tàn. Còn đèn đường thì lặng lẽ, không ai ngước lên nhìn, nhưng nó soi sáng suốt cả ngày đêm cho bao nhiêu người đi qua.
Nhìn rộng hơn. Trump thì cả thế giới biết tên. Rực rỡ theo đúng nghĩa đen. Nhưng đi kèm theo đó là sự chia rẽ, thù hận, và cả chiến tranh nữa. Ai mà không biết. Kiểu rực rỡ đó, được bao nhiêu người thật sự muốn?
Vậy rực rỡ là gì? Là số người biết tên mình? Là lên báo, lên trending? Hay là điều gì khác?
Ngọn lửa nhỏ và cánh bướm
Tôi hay nghĩ về những điều nhỏ.
Một chùm nho ai đó mua tặng mấy đứa em trong lớp trước buổi thi. Chuyện nhỏ xíu, chẳng ai viết báo về nó. Nhưng đứa được tặng nhớ cả đời. Nhớ đến mức sau này kể lại cho con cháu: “Ngày xưa ba không đầu UEH, nhưng lớp bổ túc hồi đó vui lắm.”
Một thầy giáo ở vùng quê nào đó, không ai biết tên, dạy một đứa bé cách đọc sách. Đứa bé lớn lên, trở thành bác sĩ, cứu bao nhiêu người. Ngọn lửa nhỏ của người thầy đó không rực rỡ, nhưng nó lan. Lan xa, lan lâu, lan theo cách mà chính người thầy cũng không ngờ tới.
Giống hiệu ứng cánh bướm vậy. Cánh bướm đập bên này bán cầu, gây ra cơn bão bên kia. Chỉ là trong cuộc đời thật, cơn bão đó có khi là một kỳ tích mà đứa bé ngày xưa tạo nên, còn cánh bướm thì đã lặng lẽ bay đi từ lâu, không ai nhớ tên.
Nhưng không cần ai nhớ tên, cánh bướm vẫn đập cánh.
Tổng hòa
Hồi học triết, tôi ấn tượng một câu: “Bản chất con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội.” Nghe hàn lâm, nhưng nghĩ lại thì đúng đến giật mình.
Cả cuộc đời mỗi con người, luôn có những người đi ngang qua trên đường đời. Có người ở lại lâu, có người chỉ thoáng qua. Nhưng ta sẽ luôn để lại một ký ức nào đó trong lòng họ, dù chỉ là người dưng. Và họ cũng vậy, cũng để lại điều gì đó trong ta.
Mình là ai, phần lớn được định hình bởi những mối quan hệ đó. Bởi người mẹ thức khuya nấu cơm, bởi ông thầy kiên nhẫn giảng lại bài, bởi người bạn chia đôi ổ bánh mì lúc cùng đói, bởi chị đồng nghiệp mua chùm nho tặng trước giờ thi. Những thứ nhỏ bé, không rực rỡ gì cả, nhưng chính chúng làm nên con người mình.
Vậy nên câu hỏi thật sự không phải “cả đời có rực rỡ không.”
Câu hỏi thật sự là: mình đang để lại gì, trong lòng những người đi ngang qua đời mình?
Viết trong những ngày trend “rực rỡ” lan khắp mạng. Không phải để đu trend, mà vì câu hỏi đó cũng đang hỏi chính mình.